Οι «πρωταθλητές» των ανατιμήσεων
Η κλιματική κρίση, το αυξημένο κόστος ενέργειας, οι γεωπολιτικές αναταραχές και η αύξηση του κόστους παραγωγής (πρώτες ύλες, ζωοτροφές) αποτελούν το εκρηκτικό μείγμα που τροφοδοτεί το ράλι των τιμών.
Στην κορυφή της λίστας των ανατιμήσεων φιγουράρει διαχρονικά το ελαιόλαδο, το οποίο έχει μετατραπεί σε «υγρό χρυσό». Ακολουθούν τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα τυροκομικά, καθώς και τα νωπά φρούτα και λαχανικά, οι τιμές των οποίων παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις ανάλογα με την εποχικότητα και τις καιρικές συνθήκες.
Οι μεγαλύτερες αυξήσεις ανά κατηγορία προϊόντος
Ο παρακάτω πίνακας αποτυπώνει τις μέσες εκτιμώμενες αυξήσεις στις πιο επιβαρυμένες κατηγορίες προϊόντων, αναδεικνύοντας το μέγεθος της πίεσης που δέχεται ο οικογενειακός προϋπολογισμός:
| Κατηγορία Προϊόντος | Μέσο Ποσοστό Αύξησης | Κύριοι Παράγοντες |
| Ελαιόλαδο & Έλαια | 45% – 60% | Ακαρπία, κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο |
| Φρούτα & Λαχανικά | 18% – 25% | Κόστος παραγωγής, ακραία καιρικά φαινόμενα |
| Γαλακτοκομικά & Τυριά | 12% – 18% | Ακριβές ζωοτροφές, ενέργεια |
| Κρέατα & Αλλαντικά | 10% – 15% | Διεθνείς ελλείψεις, κόστος εκτροφής |
| Προϊόντα Bάσης (Ρύζι, Όσπρια, Ζυμαρικά) |
8% – 12% | Μεταφορικά κόστη, διεθνείς τιμές εμπορευμάτων |
Τι σημαίνει για τα νοικοκυριά
Για τον μέσο καταναλωτή, η ακρίβεια μεταφράζεται σε υψηλότερο μηνιαίο λογαριασμό, ιδίως όταν το «καλάθι» περιλαμβάνει κρέατα, φρούτα-λαχανικά και παιδικά προϊόντα. Παρότι ο γενικός πληθωρισμός τροφίμων κινείται γύρω στο 3-5% σε ετήσια βάση σύμφωνα με ΕΛΣΤΑΤ, οι διακυμάνσεις ανά κατηγορία είναι έντονες και επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η τάση συγκράτησης θα συνεχιστεί, αλλά χωρίς ουσιαστικές μειώσεις σε βασικά είδη και βελτίωση του πραγματικού εισοδήματος, η πίεση στα νοικοκυριά θα παραμείνει. Οι καταναλωτές καλούνται να συγκρίνουν τιμές, να εκμεταλλεύονται προσφορές και να προτιμούν εποχικά προϊόντα για να περιορίσουν το κόστος.
Οι νέες τάσεις στην καταναλωτική συμπεριφορά
Η παρατεταμένη ακρίβεια έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ψωνίζουν οι Έλληνες. Οι καταναλωτές δεν κάνουν πλέον «αυθόρμητες» αγορές, αλλά κινούνται βάσει στρατηγικής. Οι κυριότερες τάσεις που καταγράφονται στην αγορά είναι οι εξής:
-
Στροφή στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (Private Label): Τα προϊόντα με το σήμα του σούπερ μάρκετ γνωρίζουν πρωτοφανή άνθιση, καθώς είναι σημαντικά φθηνότερα από τα επώνυμα brand.
-
Το κυνήγι των προσφορών: Η πιστότητα σε συγκεκριμένες μάρκες (brand loyalty) έχει υποχωρήσει. Οι καταναλωτές αγοράζουν σχεδόν αποκλειστικά ό,τι βρίσκεται σε έκπτωση (1+1 δώρο, ποσοστιαίες εκπτώσεις).
-
Μείωση της ποσότητας: Πολλοί αγοράζουν μικρότερες συσκευασίες ή μικρότερες ποσότητες (π.χ. με το κομμάτι στα οπωροκηπευτικά) για να μην ξεφύγει ο τελικός λογαριασμός στο ταμείο.
-
Έρευνα αγοράς μεταξύ αλυσίδων: Οι καταναλωτές επισκέπτονται δύο ή και τρία διαφορετικά σούπερ μάρκετ την εβδομάδα, επιλέγοντας από το καθένα τα προϊόντα που έχει σε καλύτερη τιμή.
