Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα του Ινστιτούτου της ΓΣΕΕ για τον χρόνο εργασίας και την εργασιακή καταπόνηση, το 65,5% των ερωτηθέντων δουλεύει 1 έως 5 ώρες επιπλέον την εβδομάδα, το 24,1% 6 έως 10 ώρες και το 9,1% 11 και πλέον ώρες. Το εύρημα αποκτά μεγάλη βαρύτητα, καθώς το 89,1% του αντιπροσωπευτικού δείγματος βρίσκεται σε καθεστώς πλήρους απασχόλησης και το 9,5% σε μερικής.
Σχεδόν ένας στους τρεις εργαζομένους δουλεύει πέρα από το κανονικό ωράριο και μάλιστα το 34,5% από αυτούς δεν πληρώνεται και το 8,9% δεν λαμβάνει χρηματική αμοιβή παρά μόνο αντιστάθμισμα σε άδεια ή ρεπό. Απλήρωτες μένουν συχνότερα οι γυναίκες με ποσοστό 41,1% έναντι του 29,9% των ανδρών.
Η υπερεργασία διαπερνά οριζόντια το σύνολο των επιχειρήσεων, ενώ η ένταση των υπερωριών παραμένει υψηλή και στις μεσαίες επιχειρήσεις. Το υψηλότερο ποσοστό υπερωριακής απασχόλησης με τουλάχιστον 6 επιπλέον ώρες την εβδομάδα διαπιστώνεται στις επιχειρήσεις 50-249 εργαζομένων (35,6%) και στις επιχειρήσεις 10-49 εργαζομένων (35,5%).
Στους αρνητικούς «πρωταθλητές» της υπερωριακής απασχόλησης οι κλάδοι του χονδρικού και λιανικού εμπορίου (με 73%), οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών (69,9%) αλλά και οι επιστημονικές/επαγγελματικές δραστηριότητες (68,1%). Οι δύο τελευταίοι τομείς καταγράφουν επίσης σημαντικά ποσοστά στη μη καταβολή των προσαυξήσεων (42,6% και 41,5%) και την τριάδα συμπληρώνει σε αυτή την περίπτωση ο χώρος της ενημέρωσης και της επικοινωνίας (39,5%).
Εργασιακή καταπόνηση
Εξι στους δέκα εργαζομένους μιλούν για την εργασιακή καταπόνηση, την οποία προκαλούν ο μεγάλος φόρτος εργασίας και η ισχυρή πίεση χρόνου. Την ίδια επίπτωση υπομένει το 58,8%, που την αποδίδει σε παρατεταμένη όρθια ή καθιστική στάση και το 31,3%, που ασκεί επαναλαμβανόμενες σωματικές κινήσεις. Η πίεση χρόνου αποτελεί τον κυρίαρχο λόγο επιβάρυνσης σε όλους τους κλάδους, με τον τουρισμό και τις μεταφορές να ξεπερνούν το 70%, ενώ τα επιμέρους στοιχεία τεκμηριώνουν βαθιά προβλήματα στην οργάνωση της εργασίας (βλ. πίνακα). Αλλωστε, όσο αυξάνονται οι υπερωρίες τόσο εκτινάσσεται η έκθεση γενικότερα σε δυσμενείς συνθήκες. Οι εργαζόμενοι με +11 ώρες την εβδομάδα έχουν περισσότερη έκθεση σε όλους τους παράγοντες επιβάρυνσης, με το 86% να βιώνει πίεση χρόνου και το 56,3% να δουλεύει στον ελεύθερο χρόνο, ενώ όσοι αναφέρουν πόνους σε οστά, αρθρώσεις ή μυς αυξάνονται στο 48,8%.
Αγχος και υγεία
Το εργασιακό άγχος αναδεικνύεται στο συχνότερο πρόβλημα υγείας που οι εργαζόμενοι συνδέουν με την εργασία τους, καθώς το 42,1% δηλώνει ότι το εμφάνισε τους τελευταίους 12 μήνες. Ακολουθούν οι πόνοι σε οστά, αρθρώσεις ή μυς με 29,4%, οι πονοκέφαλοι ή η κόπωση ματιών με 28,9% και η συνολική κόπωση με 27,3%. Οπως είναι αναμενόμενο, το άγχος παρατηρείται συχνότερα σε όσους δεν εισπράττουν τις υπερωρίες και ειδικά στο 34,3% των εργαζομένων έναντι 22,1% όσων αμείβονται για αυτές. Αυτός ο παράγοντας έχει ακόμα πιο ακραίες συνέπειες στις συνθήκες εργασίας με τις αναφορές με σωματική ή φραστική βία να αυξάνονται κατά περίπου 87% στους απλήρωτους, 17,6% έναντι 9,4%. Από τα ευρήματα ξεχωρίζουν επίσης τα εξής:
● Η επιβάρυνση της υγείας αυξάνεται όσο αυξάνεται ο εβδομαδιαίος χρόνος υπερωριακής απασχόλησης και γίνεται εντονότερη όταν οι επιπλέον ώρες δεν αμείβονται.
● Οι εργαζόμενοι σε μεγάλες επιχειρήσεις, 250 εργαζομένων και άνω, παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά επιδείνωσης σε βασικούς δείκτες υγείας που σχετίζονται με την εργασία.
● Οι εργαζόμενοι που σκέφτονται πολύ συχνά να αλλάξουν εργασία εμφανίζουν συστηματικά υψηλότερα ποσοστά προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με την εργασία και περισσότερο με το άγχος (63,3% έναντι 36,2% για όσους δεν σκέφτονται ποτέ την αλλαγή εργασίας).
